ساعات کار : همه روزه ساعت 6:30 الی 22

Slider
ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

بیو مارکرها اندیکاتورهای قابل اندازه گیری یک وضعیت خاص بیولوژیک، به ویژه برای نشان دادن ریسک یا وجود یا stage یک بیماری هستند.
درحال حاضرکراتینین سرم که برای محاسبه میزان فیلتراسیون گلومرولی GFR)) بکارمیرود، متداول ترین مارکری است که برای بررسی عملکرد کلیه استفاده می شود. بااین حال این مارکر به دلایل زیر نمی تواند مارکر ایده آلی باشد:
1- سطح کراتینین توسط چندین فاکتورغیرکلیوی (مانند سن، جنس، حجم عضله، متابولیسم عضله، رژیم غذایی، داروها و وضعیت هیدراسیون بدن) تحت تاثیرقرارمی گیرد.
2- درآسیب حاد کلیوی، سطح کراتینین سرم می تواند چند ساعت یا چند روزطول بکشد تا به سطح ثابت جدید برسد ونمی تواند منعکس کننده کاهش حاد GFR باشد.
3- ممکن است سطح کراتینین سرم تا وقتی که عملکرد کلیه تا حد زیادی ازدست برود افزایش نیابد.
4- اندازه گیری سطح کراتینین نمی تواند موجب تمایز بین تغییرات همودینامیک درعملکرد کلیه مانند ازتمی pre-renal ازنارسایی داخل کلیه یا اروپاتی انسدادی شود.
بخاطرمحدودیت های کراتینین سرم به عنوان مارکرعملکرد کلیه چندین پروتئین ومولکول واخیرا microRNA در سرم و ادرار دردهه اخیردرحال بررسی هستند تا به عنوان بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی مطرح شوند.
دراین مقاله سعی براین است که بیو مارکرهایی که دربیماریهای مختلف کلیوی مطرح هستند، مورد بررسی قرار گیرند.

بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی

بیو مارکرهای آسیب کلیوی حاد (AKI) Acute kidney injury عبارتند از :

:(NGAL) Neutrophil gelatinase_associated Lipocalin
پروتئینی 25کیلودالتنی ازخانواده لیپوکالین است و به عنوان یک بیو مارکرادراری جدید درآسیب ایسکمیک مطرح است. لوله بالارونده لوپ هنله و سلولهای مجرای جمع اوری کننده ادرار اصلی ترین محل تولید NGAL درکلیه هستند. درمطالعات انسانی افزایش بیان mRNA وپروتئینNGAL درموارد زیر مشاهده شده است :
1- AKI ایسکمیک ، سپتیک یا پس از پیوند
2- 2تا6 ساعت پس ازعمل bypass قلبی-ریوی
3- درفواصل متناوب24 ساعت پس ازعمل bypass قلبی-ریوی درکودکان
4- پس ازتزریق کنتراست
به نظر می رسد NGALازطریق مهارآپوپتوز وافزایش تکثیرطبیعی سلولهای توبول کلیوی باعث کاهش آسیب می شود وهمچنین باعث افزایش هم اکسیژناز1ونهایتا مهارمرگ سلولی می گردد. افزایشNGAL 3ساعت پس ازآسیب مشخص می شود و طی6-12ساعت به اوج خود می رسد و بسته به شدت آسیب تا5 روز بالا باقی می ماند.

IL-18) Interleukin 18)
سایتوکاین IL-18بیو مارکرکاندیدای آسیب پارانشیم کلیه است که درتوبولهای پروکزیمال تولید می شود و در ادرار شناسایی می شود. ارزیابی استفاده ازIL-18 وNGAL ادرار دربیماران مبتلا به AKE (پس ازعمل bypass قلبی-ریوی) سبب شد که این دو بیو مارکرهای متوالی محسوب شوند. سطح NGAL طی 2 تا 4 ساعت اول پس ازAKI به اوج خود می رسد ولی IL-18 بعد از12ساعت.
محدودیت Il-18این است که بیشتر به عنوان یک مارکرعمومی التهاب محسوب می شود تا مارکر اختصاصی AKI
1- Kidney Injury molecule (KIM-1):
این پروتئین درکلیه نرمال کمترین مقدار را دارد ولی درآسیب متعاقب ایسکیمی درتوبولهای پروکزیمال افزایش می یابد. دومن خارج سلولی KIM-1 مدت کوتاهی پس از آسیب ایسکمیک در ادرار ظاهر می شود و باعث می شود که این مارکربه سرعت و به راحتی درAKI اندازه گیری شود. علاوه براین مطابق یافته های مطالعات جدیدKIM می تواند در بازسازی وترمیم کلیوی پس ازAKI نقش داشته باشد و به عنوان هدفی درمداخلات درمانی مطرح شود.

L-FABP) Liver-type fatty acid-binding protein):
L-FABP پروتئینی است که عمدتادرتوبولهای پروکزیمال مستقرمی شود.سطح آن در بیمارانی که پس ازجراحی قلب دچار AKI می شوند افزایش می یابد. درگیرندگان پیوند کلیه L-FABP ادرار با زمان ایسکمی ارتباط قوی دارد و به عنوان مارکرهایپوکسی کلیوی مطرح شده است.

Urinary Insulin like growth factor-binding protein 7 and tissue inhibitor of metalloproteinases-2
پس از سپسیس یاآُسیب اسیکمیک ، سلولهای توبولهای کلیه وارد دوره ای ازتوقف چرخه سلولی می شوند که مکانیسم کلیدی درAKI است. درمطالعات انجام شده دومارکر IGFBP-7 و TIMP-2 القاکنندگان توقف چرخه سلولی درمرحله G1 هستند و سنجش سطح این دو مارکر با هم برهمه مارکرهایی که تاکنون ذکرشده است ارجحیت دارد.

Calprotectin
کالپروتکتین به صورت داخل سلولی همراه باسایتواسکلتون وجود دارد و توسط سلولهای ایمنی ترشح می شود. چندین مطالعه بیانگرنقش کالپروتکتین درتمایزفرم pre-renal از AKI داخلی هستند. سطح کالپروتکتین باید با دقت تفسیرشود چراکه دربرخی موارد دیگرمانند آرتریت روماتوئید بیماری های التهابی روده(IBD)، سرطان پروستات و... نیز افزایش می یابد. نقش کالپروتکتین در AKI هنوز به خوبی مشخص نشده است.

: (AGT) urine Angiotensinogen
AGT پروتئین طولانی است که توسط رنین شکسته می شود تا انژیوتانسین 1 راتشکیل دهد. درمطالعات اخیرافزایش AGT ادرار به عنوان بیو مارکر پیشرفت AKI درنارسایی قلبی حاد مطرح شده است.

Urine micro RNA:
Micro RNAsمولکولهای RNAغیرکدکننده شامل 22-18 نوکلئوتید هستند که نقش آنها اخیرا در پیش بینی AKI اهمیت پیداکرده است.miR-21 درسرم و ادرار می تواندپیشرفت AKI رانشان دهد. سایر micro RNAها در ابن زمینه درحال بررسی هستند.

بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی
بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی مزمن((CKD :
کراتینین سرم وآلبومبن ادرار مهمترین موارد درپیش بینی CKD وخطر پیشرفت آن هستندکه درتشخیص زودهنگام CKD مفیدند.
سایر بیو مارکرهای CKD عبارتند از :

  • BTP) β-trace protein)
  • Cystatin c

  • Neutrophil gelatinse-associated lipocalin (NGAL)
  • Kidney injury molecule 1 (KIM-1)
  • Liver-type fatty acid-bindiny protein (L-FABP)
  • Asymmetric dimethelarginine(ADMA)
  • Uromodulin
  • Micro RNA

Cystatin c
مهارکننده سیستئین پروتئاز است که دربررسی عملکرد کلیه وتعیین EGFR (میزان فیلتراسیون گلومرولی) به کار می رود. مانند کراتینین سرم ، افزایش سطح Cystatin cنیز باجنس مذکر، قد و وزن بیشتر وایندکس توده بدنی بیشتر مرتبط است.
تجمیع کراتینین سرم ،Cystatin c ونسبت آلبومین به کراتینین ادرارسبب ارزیابی وطبقه بندی دقیق تر CKD ، پیشرفت بیماری ومرگ و میرناشی از آن می شود.
(BTP) β-trace protein
گلیکوپروتئینی است که در ارزیابی عملکرد کلیه مورد استفاده گرفته است وطبق نتایج مطالعات به نظرمی رسد مارکر قابل اعتمادی جهت پیش بینی پیشرفت CKD باشد ولی بااین حال بررسی آن در جوامع بزرگتر لازم است.
:(NGAL) Neutrophil gelatinase_associated Lipocalin
علاوه برنقش بالقوه آن درتشخیص AKI ، می تواند دربیماران مبتلابه CKDنیز بیو مارکرمفیدی باشد. علاوه براین افزایش سطح NGAL در سرم و ادرار طیف وسیعی ازبیماریهای کلیوی مانندIgA نفروپاتی، بیماریهای کلیوی پلی سیستیک اتوزومال ونفروپاتی دیابتیک دیده شده است.
Kidney injury molecule 1(KIM-1)
باافزایش بیان KIM-1 درسلولهای اپی تلیال کلیوی موش ها، این حیوانات دچار التهاب کلیوی پیشرونده و خودبه خودهمراه با فیبروز و نهایتا نارسایی کلیوی می شوند که باآنمی، پروتئینوری، افزایش فسفات، افزایش فشارخون و مرگ همراه بوده است و به نظرمی رسد نقش قابل مقایسه ای درانسان نیزداشته باشد. به نظرمی رسد افزایش پایدار KIM-1منجر به فیبروزکلیوی شده ونقطه اتصال بین آسیب راجعه وحاد با CKD پیش رونده باشد. علاوه براین طبق نتایج مطالعات، KIM-1 می تواند به عنوان مارکری جهت سنجش کارآمدی درمان و نیز مارکری جهت پیش بینی پیشرفت CKD باشد.
Liver-type fatty acid-bindiny protein
مطابق نتایج حاصل ازمطالعات انجام شده ،سطح L-FABP در ادرار با درجه آسیب کلیوی وترشح پروتئین در ادرار مرتبط است و به نظرمی رسد در پیش بینی پیشرفت CKDحساس تر از پروتئینوری باشد.
Asymmetric dimethelarginine (ADMA)
ADMA یک آرژینین متیله شده داخلی است که نیتریک اکساید سنتتاز رامهارمی کند و به عنوان بیو مارکری درCKD و پیشرفت آن مطرح است.
Uromodulin
گلیکوپروتئینی است که درسلولهای توبولار لوله بالارونده وتوبول دیستال تولید می شود و به لومن توبولار می ریزد. بیماران مبتلا به CKD که دچار فیبروز interstitial وآتروفی توبولارهستند سطح پایین تری از Uromodulinدارند و به نظر می رسدکه این پروتئین درشناسایی مراحل اولیه CKDمفید است.

Micro RNA
مطالعات زیادی براساس نقش Micro RNA در پاتوژنز وپیشرفت CKD درحال انجام است. Micro RNA ها ممکن است مارکرفیلتراسیون ناقص ونیز نشان دهنده عملکرد توبولارباشند که سطح آنها با اختلال درعملکرد توبولار تغییر می کند. miR-181 قویترین بیو مارکر CKDبه نظر می رسد.
بیو مارکرهای نفروتوکسیستی :
بیو مارکرهای جدید نفروتوکسیستی عبارتند از:
(NAG) N-acetyl-glucosaminidase
NAG آنزیمی است که اغلب درلیزوزوم های سلولهای پروکزیمال یافت می شود واخیرا مورد توجه زیادی قرارگرفته است. چندین مطالعه نشان داده اند که NAGمارکرحساسی درمورد ایسکمی حاد و اکسیداتیو استرس درکلیه می باشد. به عنوان مثال افزایش غلظت NAG در ادرارموشهایی که درمعرض جنتامایسین و درRat هایی که در معرض Cisplatin یا لیتیم قرارگرفته اند دیده شده است.
(GST) Glutathione-s-Transferase
GSTخانواده ای از آنزیمهای ستیوزولی ، میکروزومال ومتصل به غشاهستند. افزایش سطح GSTدر ادرار پس ازآسیب نفروتوکسیک، به نشت آن ازسلولهای اپی تلیال توبولار به لومن توبولار در اثرآسیب سلولی نسبت داده می شود.
KIM-1 و GST آلفا حساس ترین مارکرها جهت پیش بینی نفروتوکسیستی ناشی از polymyxin هستند وشایدبه عنوان بیو مارکرهای متداولی مانند کراتینین وBUN سرم مورد استفاده قرارگیرند.
گاماگلوتامیل ترانس پپتیدازGGT)) ، آلانین آمینوپپتیداز(AAP) ولاکتات دهیدروژناز((LDH
سه آنزیم GGT، AAP، LDH متعاقب ریزش سلولهای توبولار وارد ادرار می شوند و به نظر می رسد پس از آسیب حادکلیوی مقدارآنها افزایش می یابد. ازبین آنها LDHحساس ترین اندیکاتورآسیب حادکلیوی((AKI است وارتباط قوی تری بامیزان آسیب حاد توبولی دارد.

Kidney injury molecule 1(KIM-1)
درمطالعه ای که روی Rat انجام شده،KIM-1 وKIM-1/havcr1 حساس ترین مارکرهای AKI ناشی ازموادشیمیایی نفروتوکسیک وداروها بوده اند. دربررسی طولانی مدت دیده شده که KIM-1ادرار طی 24ساعت پس ازمصرف جنتامایسین، جیوه وکروم افزایش یافته وتا72ساعت بالا باقی مانده است. درمواردی که مصرف حاد دارو سبب نکروز اطراف نیمی از توبولهای پروکزیمال شده بود، سطح KIM-1 ادرارافزایش یافت ولی سطح اوره وکراتینین سرم و فعالیتNGA ادرار با مواردکنترل متفاوت نبودکه نشان می دهد این مارکرهادرشناسایی آسیب توبولار بسیارحساس هستند.
بیو مارکرهای بیماریهای گلومرولی :
بیو مارکرهای جدیدی وجود دارند که می توانند دراختلالات گلومرولی نقش داشته باشند. این اختلالات عبارتنداز:
IgA نفروپاتی: سطح سرمی IgA1 (Gd) galactose-deficient و آنتی بادی های گلیکان ضد ناحیه لولای 1 IgA-Gd کاندیدای شناسایی IgA نفروپاتی هستند. این کمپلکس های ایمنی درمزانشیم گلومرولی رسوب کرده وسبب گلومرولونفریت از نوع IgA نفروپاتی می شوند.
وجودپروتئین غشایی17کیلودالتنی (Gmp-17) درلنفوسیت های T می تواند پیش بینی کننده پیشرفت IgA نفروپاتی باشد .
Torres و همکاران گزارش کردند که نسبت فاکتور رشد اپیدرمی (EGF) به MCP-1 (پپتیدکموتاکتیک مونوسیتی) در ادرار می تواند برای پیش بینی آگهی کلیوی در IgA نفروپاتی مفید باشد.
Membranous Nephropathy
درسال2009،Beck وهمکاران PLA2R (گیرنده فسفولیپازA2 نوع (M را شناسایی کردند که گیرنده غشایی است که به مقدارزیاد در Podocyte های گلومرولی بارزمی شود و به عنوان هدف ایجاد پاسخ وتولیدآنتی بادی دراین نوع نفروپاتی می گردد. دراین مطالعه، سطح آنتی بادیهای anti-PLA2R عمدتا از زیرکلاس IgG4 بوده وتقریبا در 60تا70% بیماران مبتلا به نفروپاتی غشایی اولیه افزایش داشته وارتباط واضحی بین تیترآنتی بادی، فعالیت بالینی بیماری وپاسخ به درمان وجودداشته است. درگیرندگان پیوندکلیه ،آنتی بادیهای anti-PLA2Rمی توانند برای تشخیص نفروپاتی غشایی عودکننده مورد استفاده قرارگیرند.
دومین آنتی ژن در Podocyte،THSD7A است که درسالهای اخیر شناسایی شده است. THSD7Aنیز درناحیه زیر اپی پیتال رسوب کرده و 50% ازموارد نفروپاتی غشایی ایدیوپاتیک راشامل می شود. هردومارکر PLA2Rو THSD7Aبه تازگی برای تشخیص ودرمان نفروپاتی غشایی مورد استفاده قرارگرفته اند.

Focal Segmental Glumerulosclerosis (FSGS)
درمطالعات، شواهدی مبنی برنقش گیرنده محلول یوروکیناز (SuPAR)درFSGS اولیه درموشها به دست امده است. داده های تجربی نشان می دهد که SuPARازطریق اتصال به اینتگرین β3 در Podocyte عمل کرده و به عنوان یکی ازپروتئینهای اصلی است که Podocyteهارا به غشای پایه گلومرولی متصل می کند. تقابل SuPAR و β3 اینتگرین در Podocyteها تغییرساختاری ایجادکرده وسبب تغییرنفوذپذیری غشای گلومرولی می شود.
ولی بااین حال طبق مطالعات بعدی درموردکارآمدی SuPAR سرم به عنوان بیو مارکرتشخیصی FSGS و میزان توانایی آن درتمایز FSGSازسایرسندرمهای نفروتیک یا FSGSاولیه ازثانویه تردید وجود دارد.
(LN) Lupus Nephritis
Avihingsanon و همکاران دریافتند که اندازه گیری سطح mRNA ژنهای کموکاین وفاکتورهای رشد می تواند نوع فعالLN رانسبت به مارکرهای بالینی موجود، دقیق ترشناسایی کند و برای پیگیری پاسخ به درمان به کار می رود. دراین ارزیابی اندازه گیری سطح ادراری mRNA وIP-10 (پروتئین 10 القاشده توسط اینترفرون گاما)،گیرنده آن(CXCR3) ،TGF-βوVEGF نشان داد که Ip-10قوی ترین مارکر در این زمینه است.β1 اینتگرین نیز به عنوان مارکر بسیاراختصاصی کلاس 4LN شناخته شده است.
سایربیو مارکرهایی که درموردLN موردبررسی قرارگرفته اند عبارتند از:
Foxp3 MRNA در ادرار ، ,NGAL OSteoprotegerin,
1- MCP در ادرار، 6- IL و UCAM-1
بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی
از بین این موارد به نظر می رسد NGAL از بقیه مفیدتر باشد.

بیو مارکرهای ADPKD :
شناسایی بیو مارکرهای بیماری اتوزومال غالب پلی سیستیک کلیه هنوز درآغازمسیر خود است. دراین مسیر تلاش می شود تا بیو مارکرهایی یافت شوند که برخلاف افراد سالم در بیماران مبتلا به ADPKDوجوددارند. فراوانی وزیکولهای شبه اگزوزوم (ELVs) در ادرار بیماران بیشتر از افراد سالم است.
از بین بیش از2000 ELV مطالعه شده ،سطح8مورد در بیماران ADPKDکاهش یافته (ازبین آنها می توان به Polycystin-3 وPolycystin-1) اشاره نمود درحالیکه سطح یکی ازآنهاازجمله TMEM2 افزایش یافته بود .
این محقق همچنین دریافتند که نسبت PC1 یاPC2 به MEM2 می تواند درتشخیص ومانیتورینگ ADPKD مفید باشد.
پروتئین های زیر نیز تحت بررسی وتحقیق هستند :
1- Fetuin A
2- Plasma copeptin
3- Secreted Frizzled-related Protein 4

به طورکلی باید خاطرنشان کرد که کشف بیو مارکرها در نفرولوژی همزمان باپیشرفت درزمینه پروتئومیکس، ژنومیکس ومتابولومیکس ادامه دارد.
باتوجه به محدودیت بیو مارکرهای قبلی مانند کراتینین و آلبومین ادرار، یافتن بیو مارکرهای جدید می تواند بسیار نویدبخش باشد.

بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی


آزمایشگاه در اصفهان- آزمایشگاه تشخیص طبی ، پاتولوژی و سیتولوژی دکتر فولادی اصفهان

 تلفن تماس: 32232910-031

آدرس سایت آزمایشگاه :

www.Fooladilab.ir

بیو مارکرهای بیماریهای کلیوی